Plus

U bent hier

In een ontmoetingsgroep kom je op regelmatige basis samen met anderen om te luisteren naar deskundige sprekers, te praten over maatschappelijke thema's, een tentoonstelling te bezoeken en nog veel meer. Kennismaken en je horizon verbreden staan centraal. 

Alle lezingen vinden plaats in Bibliotheek De Krook, Lokaal De Blauwe Vogel - verdieping: -1, Miriam Makebaplein 1, 9000 Gent. 
Aanvang: 14 uur. Bijdrage: €5 per bijeenkomst.    
Vooraf inschrijven is niet nodig. Iedereen is welkom.
Info via 09 224 22 65, plusgroepgent@gmail.com of de Facebookpagina 

 

Voorjaarsprogramma 2020

Do 16/1 2020: “Thomas Kuhn: revoluties in wetenschap” – Karen François, prof. VUB

Thomas Kuhn (1922-1996) schetst een revolutionair nieuw beeld over de manier waarop wetenschappen zich ontwikkelen; een beeld dat de wetenschapsfilosofie niet meer heeft losgelaten. We kijken naar wat hem inspireerde en bespreken de klassieker ‘De structuur van wetenschappelijke revoluties’ We kijken ook verder naar de actualiteit van de wetenschapspraktijk.

Karen François is professor aan de VUB. Ze doceert de vakken wetenschap en maatschappij, ontologie, fenomenologie en wetenschappelijke integriteit. Ze is directeur van het Centrum voor Logica en wetenschapsfilosofie en directeur van de Doctoral School aan de VUB. Haar onderzoek is gericht op wiskundige praktijken gerelateerd aan onderwijs en cultuur.

 

Do 30/1 2020: “Verzuchting naar eeuwigheid. Geloof in het leven na de dood in het oude Egypte.” Prof. Willy Goossens, Egyptoloog

De Egyptenaar hunkerde naar het eeuwige leven. Voor hem was de dood geen eindpunt, maar een overgang van het eindige aardse leven naar het eeuwigdurende in het hiernamaals. Om die overgang mogelijk te maken moest het sterfelijk lichaam kunstmatig geconserveerd worden, in een beschermende sarcofaag gelegd en in een graf opgeborgen. Het graf functioneerde als een poort naar het hiernamaals. Dagelijkse offeranden en rituelen garandeerden dat de dode in de nieuwe wereld eeuwig kon blijven voortleven.

Do 13/2 2020: “Literatuur als troost.” Prof. Jürgen Pieters, UGent

In literatuurbeschouwingen duikt steeds vaker de gedachte op dat literatuur troostend werkt. Op welke vooronderstellingen steunt dit en waar komt het vandaan? Het antwoord stelt ons niet alleen in staat de historische ontwikkelingen van ons westers literatuurbegrip beter te begrijpen maar ook die van ons denken over troost. We doen dit a.h.v. Homerus, Dante, Shakespeare en Flaubert.

Jürgen Pieters doceert algemene literatuurwetenschap aan de Universiteit Gent. Hij is de auteur van boeken als “De tranen van de herinnering”, “Het gesprek met de doden”, “Op zoek naar Huygens”, “Italiaanse leesnotities”. Samen met Jozef en Laurens De Vos schreef hij “Shakespeare. Auteur voor alle seizoenen”.

Do 5/3 2020: “Astrodeeltjesfysica.. Prof. dr. Nicolaas Van Eijndhoven, VUB vakgroep Fysica

Astrodeeltjes fysica is een redelijk nieuwe tak van wetenschap die zich bezighoudt met de studie van (astro)fysische verschijnselen onder de meest extreme condities. Zwarte gaten met massa's van meer dan een miljard keer de massa van de zon versnellen deeltjes tot snelheden van bijna de lichtsnelheid en laten een verscheidenheid aan relativistische effecten zien,waaronder de recent ontdekte gravitatiegolven. De geproduceerde hoog-energetische deeltjes en gravitatiegolven kunnen op de aarde worden waargenomen en op deze manier kunnen zij inzicht verschaffen in de fysische

processen die zich in deze mysterieuze objecten afspelen. Dit is slechts een van de voorbeelden van dit interessante nieuwe onderzoeksveld wat de inzichten combineert van de Astrofysica, Deeltjesfysica en Kosmologie.

In deze voordracht wordt een eenvoudige uiteenzetting gegeven van de onderliggende ideeën aangaande de productie van hoog-energetische deeltjes en gravitatie golven in kosmische explosies. Ook zal de professor de detectieprincipes bespreken van het IceCube neutrino observatorium op de Zuidpool en de LIGO gravitatie detector in de Verenigde Staten. Deze experimenten kunnen ons informatie verschaffen over processen die zich afspelen in de verste uithoeken van het heelal, welke via andere observaties niet zichtbaar zijn.

Do 19/3 2020: “Maakbaar brein ?” Luc Crevits is gewezen kliniekhoofd Neurologie aan het UZ Gent en ereprofessor aan de Universiteit Gent waar hij de leerstoelen Neurologie, Neuropsychiatrie en Neurobiologie bekleedde.

In deze lezing gaat Luc Crevits de confrontatie aan met enkele moeilijke vragen die zich op de grens tussen hersenwetenschappen en filosofie bevinden. Hij vertrekt van de vraagstelling wat ‘maakbaarheid’ inhoudt: is het brein (de mens) wel maakbaar? Dit situeert hij tegen de achtergrond van de natuurlijke ontwikkeling van de hersenen. Vervolgens neemt hij ‘leren’ als voorbeeld van biologische ‘maakbaarheid’ om te eindigen met enkele biotechnische verworvenheden. Bij dit alles plaatst hij ‘maakbaarheid’ tussen aanhalingstekens.

Ons brein is de zetel van ons denken en voelen. Het is ons meest complexe orgaan, maar langzaam geeft het zijn geheimen prijs. Technieken om de werking van het brein in beeld te brengen, helpen daarbij. Vandaag worden ook de eerste stappen gezet om de werking van het brein te beïnvloeden. Via bijvoorbeeld hersenstimulatie kan het beven bij de ziekte van Parkinson onder controle gebracht worden. Hoever staan we met de kennis van het brein? Wat mogen we nog verwachten in de toekomst? Zal het ook mogelijk zijn om gedrag en emoties te beïnvloeden? Kom het te weten in deze lezing.

Do 23/4 2020: “Hannah Arendt over vrijheid, politiek, en democratie.” Geert Van Eekert, Universiteit Antwerpen

Hannah Arendt keert terug naar de oorspronkelijke ervaringen met het politieke in de Griekse stadstaat (polis) van de vijfde eeuw voor Christus om een eigenzinnig maar inspirerend antwoord te formuleren op de vraag naar de betekenis van vrijheid, burgerschap, macht, politiek en democratie. Tegen die achtergrond formuleert ze een scherpe kritiek op de wijze waarop het politieke wordt begrepen en ingevuld in de traditie van de politieke filosofie vanaf Plato en in de moderne maatschappij in het bijzonder. We gaan vooral in op Arendts visie op free speech en het belang van de publieke ruimte om de relevantie van haar politieke denken te illustreren.

Geert Van Eekert schrijft en doceert over antieke en middeleeuwse wijsbegeerte, de geschiedenis van de metafysica(kritiek), de filosofie van Immanuel Kant en de politieke theorie van Hannah Arendt. Recent publiceerde hij samen met Herbert De Vriese “Het einde van de metafysica. Kant, Hegel en de jong hegelianen.”

Do 14/5 2020 “Comparatieve filosofie. De rijkdom van de Oosterse en Westerse filosofie.” Els Janssen, docente School voor Comparatieve filosofie

In de wereldfilosofie kunnen we drie grote tradities onderscheiden: de Indische, de Chinese en de westerse. Alhoewel ze alle drie een rijke, maar totaal verschillende filosofie ontwikkeld hebben, beperkt onze kennis zich vaak tot de westerse. Toch zien we dat oosterse inzichten aangewend worden om westerse problemen aan te pakken. Mindfulness, meditatie en yoga zijn hier enkele praktijkvoorbeelden van. Moeten we niet, ook op filosofisch vlak, over de grenzen van ons eigen paradigma kijken? In deze lezing gaan we na door welke basisuitgangspunten deze verschillende manieren van denken bepaald worden. We baseren ons hiervoor op het Chinese taoïsme en confucianisme, het boeddhisme en de hoofdtendensen in de westerse filosofie. Hierdoor komen we in het spanningsveld tussen duaal en non-duaal denken, natuurlijke wording en maakbare wereld, individu en fundamentele

eenheid, rationele kennis en innerlijke ervaring, theïstische en atheïstische spiritualiteit, woorden en stilte,… De rijkdom bestaat er echter in deze niet in een conflictmodel tegenover elkaar te plaatsen, maar ze samen te voegen tot een ruimere en diepere kijk op mens en wereld. Hiervoor laten we ons inspireren door de comparatieve filosofie van wijlen prof. dr. Ulrich Libbrecht. Els Janssens publiceerde samen met hem Filosofie zonder grenzen (Garant, 2016) en doceert aan de School voor comparatieve filosofie Antwerpen en LUCA-school of Arts (Lemmensinstituut).

Do 4/6 2020 “Marx : een actuele inschatting van zijn denken.” Walter Weyns, hoogleraar sociologie (UA)

Marx' denken is uitermate actueel. Dat is misschien verrassend. Het kapitalisme is voorlopig nog niet door een fatale crisis aan haar eind gekomen. Revoluties braken her en der uit, maar niet daar waar Marx ze het meest verwachtte. Natuurlijk, er is veel ellende bij arbeiders, zeker in zogenaamde sweatshops in lageloonlanden en het revolutionair potentieel is niet helemaal weg. Toch blijft het een nuchter feit dat geen van Marx' voorspellingen is uitgekomen, of toch niet zoals hij het zich had voorgesteld. En het is ook waar dat in zijn naam miljoenen mensen werden geknecht.

Maar als je Marx opvat als de sprankelende dialecticus die hij in de eerste plaats was, dan komt zijn theorie in een ander licht te staan. Zij is dan geen verzameling voorspellingen, maar wel een aanzet tot bevrijding: een erkenning van de mens als een naar vrijheid en rechtvaardigheid snakkend sociaal wezen, vechtend tegen al wat die vrijheid verhindert. In dat opzicht heeft Marx geen spatje aan relevantie ingeboet. In deze lezing wordt Marx' analyse van het kapitaal toegankelijk uit de doeken gedaan, ze schetst de ontwikkeling van zijn denken en het maakt een kritische afweging van de actuele waarde van zijn ideeën.

Do 18/6 2020: “Schopenhauer. Kunst kan de wereld draaglijk maken.” Docent Stefan Joosten

In het begin van de 18’de eeuw beweerde de Duitse rationalist Leibniz dat onze wereld geregeerd werd door de Rede waarvan God de absolute garantie is. Vreedzame coëxistentie is het resultaat. Honderd jaar later gooide Schopenhauer dit wereldbeeld resoluut overboord. De filosofie zou voortaan moeten aanvaarden dat de wereld een echte hel is. Vanwaar die zwartgalligheid ? Zijn grote idool Kant had de krijtlijnen al uitgetekend : de aard van de werkelijkheid, het ding an sich kunnen we onmogelijk kennen, alleen hoe die werkelijkheid zich aan ons vertoont. Schopenhauer is het eens met Kant wat betreft de verschijningsvorm maar ambieert de ontmaskerring van het ding an sich : dé grondslag van de werkelijkheid is de wil, een compleet zinloze en onverzadigbare drang naar zelfbehoud. Het zit in onze natuur en cultuur. Seksualiteit is vaak de brandstof die de wil voedt. Elk organisme is gedoemd een leven te leiden van kwelling, ellende, wanhoop. Er komt geen einde aan. Op welke manier moeten we ontsnappen aan deze hel ? Dankzij kunst kan een individu zijn deplorabele toestand ontstijgen door zijn existentie te richten op het schone.

Tijdschrift Vormingplus

Bekijk ons zomeraanbod op Issuu.