Plus

U bent hier

In een ontmoetingsgroep kom je op regelmatige basis samen met anderen om te luisteren naar deskundige sprekers, te praten over maatschappelijke thema's, een tentoonstelling te bezoeken en nog veel meer. Kennismaken en je horizon verbreden staan centraal. 

Alle lezingen vinden plaats in Bibliotheek De Krook, Lokaal De Blauwe Vogel - verdieping: -1, Miriam Makebaplein 1, 9000 Gent. 
Aanvang: 14.00 uur. Bijdrage: € 5 per bijeenkomst.    
Vooraf inschrijven is niet nodig. Iedereen is welkom.
Info via 09 224 22 65, plusgroepgent@gmail.com of de Facebookpagina 

 

Najaarsprogramma 2018

 

20/12 2018 David Hume. Leidt radicaal empirisme tot fataal scepticisme? | Dr. Jens De Vleminck, filosoof en onderzoeker (KU Leuven), De schaduw van Kaïn (Leuven University Press, 2013), Het leven met een sofist (Academia Press, 2014)

Ons huidige evidence-based denken is uiterst schatplichtig aan de bloeitijd van het moderne denken. We stellen de vraag naar de wortels van de moderne wetenschap. Bestaat de ‘zuivere waarneming’ als ultieme toetssteen van kennis? Leidt het zich vastklampen aan het louter waarneembare niet tot fatale scepsis en twijfel? We leggen deze vragen voor aan David Hume, de Schotse filosoof die de grote verlichtingsfilosoof Immanuel Kant uit zijn dogmatische slaap zou wekken.

 

Winter- en voorjaarsprogramma 2019

 

10/1 2019 Marcel Proust. A la recherche du temps perdu. En hoe klinkt Proust in het Nederlands? | Rokus Hofstede, vertaler van Franse literatuur en vaste vertaler van Michon

Van Du côté de chez Swann, het eerste deel van Marcel Prousts monumentale roman À la recherche du temps perdu, bestaan tot op heden drie Nederlandse vertalingen: Veenis/Lijsen/Cornips (1966-1976), Cornips (2009) en De Haan/Hofstede (2015). Drie verschillende versies, drie verschillende visies op eenzelfde brontekst. In deze lezing gaat Rokus Hofstede in op de receptie van Proust in de Lage Landen, op de moderniteit van Prousts werk en op de uitdagingen die hij met zijn kompaan Martin de Haan het hoofd moest bieden bij hun hertaling. Naast een algemene inleiding over Marcel Proust zullen enkele concrete vertaalproblemen daarbij de revue passeren.

24/1 2019 Westerse mystiek zonder god: mogelijkheden en voorwaarden. Focus op George Bataille | Lieven De Maeyer, taal en letterkundige, filosoof

Sluiten ratio en wetenschap spiritualiteit echt uit en heeft elke vorm van mystiek een god nodig ? Deze lezing bespreekt het werk van enkele denkers die geprobeerd hebben om binnen onze westerse traditie een antwoord te bieden op die vragen, als ook de algemene voorwaarden en mogelijkheden voor een authentiek westerse mystiek zonder god. Er zal met name veel aandacht besteed worden aan het werk van George Bataille. 'Filosoof van het Kwaad' was een van de namen die Bataille verdiende. Zijn werk, zijn zoektocht naar een paradoxale filosofie, vond vooral plaats langs de grensgebieden van het menselijk bestaan. Daar waar de mens vervalt in een dierlijke staat, animaal, bestiaal. Geweld, erotiek en dood zijn de drie belangrijkste thema's die zowel zijn prozawerk als zijn beschouwingen beheersen. In De Erotiek doet hij een poging om deze thema's in een duidelijke heldere beschouwende samenhang te plaatsen. Dat er een samenhang is tussen erotiek, geweld, dood en geloof zal niemand ontkennen. Maar verwonderlijk is dat voor Bataille niemand een grondige studie naar deze samenhang verrichtte.

7/2 2019 Staatsveiligheid - inlichtingendiensten en democratie Prof. Marc Cools, Criminologie UGent

De Belgische staatsveiligheid is de tweede oudste ter wereld en één van de meest besproken overheidsdiensten. Hoe komt het dan dat we er zo weinig over weten? Prof. Dr. Marc Cools (Vakgroep Criminologie UGent) schetst het ontstaan en het juridisch kader van onze veiligheidsdiensten. Aan de hand van enkele naar buiten gekomen spraakmakende gebeurtenissen geeft hij een inzicht in wat deze diensten precies doen. Beschermen of bedreigen ze onze privacy? En hoe verhouden ze zich tot de democratische rechtsstaat?

21/2 2019 Hedendaagse kunst zien en begrijpen Prof. Willy Goossens, kunsthistoricus

De moderne schilderkunst (1875-1975) kende verschillende stromingen en stijlen: impressionisme, fauvisme, expressionisme, kubisme, futurisme, abstracte kunst, surrealisme, Op Art, Pop Art, hyperrealisme, Minimal Art. Met het Concept Art kwam hieraan een einde. Rond 1980 ontstonden nieuwe begrippen: Neo-expressionisme, Arte Cifra, Figuration Libre, Pattern Art e.a. De nieuwe generatie kunstenaars, Duitsers en Italianen voorop, wilden het schilderen in ere herstellen en het zijn poëzie, zinnelijkheid en fantasie terggeven. De Nieuwe schilderkunst, hedendaagse schilderkunst genoemd, verzaakte aan de strenge geometrie, het gladde fotorealisme, de onpersoonlijke monochromie, de Minimal Art en vooral het intellectualistische Concept Art.

14/3 2019 Artemisia Gentileschi en vergeten vrouwelijke kunstenaars Fabienne De Meulemeester, kunstwetenschapster KULeuven

Vrouwelijke kunstenaars zijn in de kunstgeschiedenis vaak al te stiefmoederlijk – of moeten we zeggen stiefvaderlijk? – behandeld. Maar deze vrouwen waren er wel degelijk en met werken die kwalitatief niet moeten onderdoen voor die van hun mannelijke tijdgenoten. Eén van de bekendste kunstenaressen uit de Italiaanse 17de eeuw is ongetwijfeld Artemisia Gentileschi. In de tentoonstelling De dames van de barok belichtte Museum voor Schone Kunsten in Gent eerder haar werk en dat van haar vrouwelijke tijdgenoten. Fabiene De Meulemeester doet voor ons deze illustratieve lezing in al haar pracht over.

25/4 2019 Word wie je bent  | Luc Crevits, ere professor UGent, ex-diensthoofd Neurologie UZ Gent

Neuropsychiater Luc Crevits laat zich voor de titels van zijn boeken blijkbaar graag inspireren door dezelfde filosoof; na het vrijelijk op een aforisme van Nietzsche gebaseerde Mijn Geest van Vlees en Bloed is er nu het meer strikt van de Duitse iconoclast geleende Word wie je bent. In deze lezing gaat prof. Crevits de confrontatie aan met enkele van de moeilijkere vragen die zich op het grensdomein tussen hersenwetenschappen en filosofie bevinden, met een lichte nadruk op die vragen die strikt genomen (nog) niet empirisch opgelost zijn. De grens tussen een filosofische interpretatie en een populair wetenschappelijke uiteenzetting is uiteraard zeer smal. Drie thema’s met een zeer lange filosofische geschiedenis worden aangepakt: de band tussen determinisme en vrije wil, de kloof tussen natuur en omgeving (nature –nurture) en de stap van materie naar geest. Het tweede thema binnen de afgebakende grenzen van het neurologisch onderzoek wordt het meest uitvoerig behandeld, vervolgens neuroplasticiteit en zelforganisatie.

9/5 2019 21 lessen voor de 21e eeuw (Yuval Noah Harari) Johan Steyaert, monnik, trappist

In Homo Sapiens boog Yuval Noah Harari zich over het verleden, in Homo Deus over de toekomst; nu laat hij zijn licht schijnen over het heden. Wat zijn de uitdagingen van onze tijd? Hoe beschermen we onszelf tegen een nucleaire oorlog, ecologische rampen en technologische bedreigingen? Wat is de oorzaak van de opkomst van populisten als Donald Trump? Hoe weren we ons tegen fake news? Moeten we ons voorbereiden op een nieuwe wereldoorlog? Wat moeten we denken van het opkomend nationalisme? Vragen de mondiale problemen die op ons afkomen om andere politieke systemen? Is het een goed idee dat we onze data overdragen aan enkele grote commerciële spelers, of wordt het tijd om het eigendom van data te reguleren? En wat wordt de grote nieuwe wereldmacht, Amerika, Europa of China? In dit boek beantwoordt Yuval Noah Harari de 21 meest urgente vragen van onze tijd.

23/5 2019 Martin Heidegger. Zijn en tijd  Prof. dr. Emiliano Acosta VUBrussel/UGent

In zijn hoofdwerk Sein und Zeit stelt Martin Heidegger de zijnsvraag opnieuw aan de orde. Wat is de zin van zijn en hoe krijgen we er zicht op? Voor Heidegger is de mens, die hij karakteriseert als Dasein (er-zijn), het uitgangspunt van zijn studie. Er-zijn betekent altijd al ergens zijn. De mens is altijd in-de-wereld, die hem betekenis en samenhang verschaft. Pre-reflexief gaat de mens met 'de zijnden' om. Heidegger bekritiseert de geschiedenis van de filosofie, die te veel gericht is op de mens als 'animal rationale', als denkend ding. Maar het contemplatieve of wetenschappelijk beschouwen van dingen is een secundaire modus, die pas na onze spontane verhouding met de zijnden ontstaat. Het denken mag niet verabsoluteerd worden. Volgens Heidegger is de zin (of betekenis) van zijn de tijd. Verleden, heden en toekomst keren op het niveau van het Dasein terug als 'geworpenheid', 'articulatie' en 'ontwerp'. De mens is geworpen in een bepaalde omgeving, maar is zichzelf vooruit in het ontwerpen van zijn eigen leven. Deze twee momenten komen samen in het heden, de articulatie. De authentieke mens leeft zijn leven in het besef van een Sein-zum-Tode. Later probeert Heidegger het zijn zelf te laten spreken en oefent hij zich in Gelassenheit: het zijn zal van zich doen spreken voor zover wij ons daarvoor openstellen. Deze stellingname gaat gepaard met een fundamentele kritiek op de moderne, gemechaniseerde en eendimensionale wereld die in het teken staat van 'zijnsvergetelheid'. Volgens Heidegger bereiken wij, mensen, een authentieke existentie, als we in het reine komen met onze sterfelijkheid. De hedendaagse cultuur in het Westen, die door technologie en wetenschappen beheerst wordt, is hierbij geen steun, maar eerder een hinderpaal.

6/6 2019 Filosofie van de liefde Katrien Schaubroeck, docent Wijsbegeerte Universiteit Antwerpen

Uit liefde voor de filosofie is ook een filosofie van de liefde ontstaan. Sinds Plato in het Symposium de mythe van de bolwezens neerschreef, hebben wijsgeren nagedacht over zowel de betekenis als de waarde van de liefde: wat is liefde, en wat maakt haar zo waardevol? Na een systematisch overzicht van verschillende filosofische posities spitst de lezing zich toe op de vraag of liefde maakbaar is. Begrijpen wij de liefde? Kunnen we haar uit het niets creëren? Kunnen we leren liefhebben? En kunnen we leren om beter lief te hebben? De auteurs waarop ze zich baseert zijn analytische auteurs, zoals Harry Frankfurt en Iris Murdoch. Katrien Schaubroeck doet onderzoek in de hedendaagse analytische wijsbegeerte en heeft een grote interesse in zowat alle existentiële en morele vragen. De laatste jaren legde ze zich toe op de filosofie van de liefde. Ze schreef een Nederlandstalig artikel voor De Liefdesparadox (Amsterdam University Press, 2017), en redigeerde de Engelse bundel Love, Reason and Morality samen met Esther Kroeker (Routledge, 2016)

20/6 2019 Het gedachtegoed van Jacques Lacan Dominque Hubain, psychoanalyticus, Gezelschap voor psychoanalyse en psychotherapie

Tijdens zijn volledige loopbaan als psychoanalyticus heeft Lacan verder gewerkt aan zijn theorie over het onbewuste die geënt was op hetgeen hij een 'terugkeer naar Freud' noemde. Net zoals Freud gaf hij het psychisch lijden van het sprekend subject de grootst mogelijke erkenning: door het niet te herleiden tot de vraag, maar het te beluisteren vanuit de veronderstelling van de determinering van dit lijden door de wetmatigheden van het onbewuste. We belichten tijdens deze lezing de belangrijkste assen van Lacans 'retour à Freud'. De relevantie van Lacans conceptueel levenswerk voor de hedendaagse klinische praktijk en voor een aantal actuele maatschappelijke thema’s (zoals euthanasie bij psychisch lijden en het vraagstuk rond de wettelijke regeling van de vorming van psychotherapeuten). Deze zullen doorheen deze theoretische kennismaking expliciet aan bod komen. Alle geïnteresseerden zijn welkom, voorkennis over het onderwerp is niet vereist.

Tijdschrift Vormingplus

Bekijk ons winteraanbod op Issuu.